Psychoonkologia

 

Kiedy psychologia może pomóc osobom chorującym na nowotwory?

Myśląc o leczeniu chorób nowotworowych automatycznie koncentrujemy się na operacjach, chemioterapii i radioterapii. Wydaje się nam często, że wobec takich poważnych rodzajów terapii psychologia nie ma nam wiele do zaoferowania. I rzeczywiście, psychologia nie zastąpi tego typu leczenia. Nie ma zresztą takich ambicji. To, co możemy zaproponować nie jest cudownym lekiem, zastępującym skomplikowane procedury medyczne. A skoro tak jest, to po co w onkologii zajmować się psychiką pacjenta?

Stres a odporność.

Okazuje się, że już w samej naturze chorób nowotworowych odnajdujemy silne powiązanie z funkcjonowaniem psychicznym. Nasz organizm budując nowe komórki wciąż narażony jest na „błędy w produkcji”. Bez przerwy produkujemy zmutowane komórki, które potencjalnie mogą stać się początkiem choroby nowotworowej. Na szczęście nasz system immunologiczny potrafi sobie z tym radzić i takie zmutowane komórki są przez niego rozpoznawane i usuwane z organizmu. Problem pojawia się wtedy, gdy obrony organizmu przestają funkcjonować prawidłowo. Jednym z czynników silnie wpływających na system immunologiczny jest stres. Stres sprawia, że wytwarzamy mniej komórek potrzebnych do usuwania z naszego ciała, tego wszystkiego, co mu szkodzi. Innymi słowy, czym bardziej jesteśmy zestresowani, tym słabiej chronimy się przed chorobami. Każdy z nas może to zaobserwować na co dzień: kiedy obciąża nas stres, częściej łapiemy infekcje. Pod wpływem stresu nasza obrona przed nowotworami może być osłabiona.

Psychoonkolodzy dowodzą, że również w trakcie leczenia nowotworów, nastawienie pacjenta ma ogromne znaczenie dla procesu leczenia. Osoby, które nie załamują się pod wpływem diagnozy nowotworu, mają większe szanse na skuteczne leczenie. I tutaj pojawia się możliwość wykorzystania tego, co może zaoferować psychologia w leczeniu nowotworów.

Wsparcie psychologiczne.

Psycholog może pomóc poprzez wsparcie pacjenta w trakcie leczenia. Istotna okazuje się sama możliwość porozmawiania o trudnej sytuacji, jaką stanowi choroba. Często trudno nam zrozumieć własne emocje pojawiające się w związku z zachorowaniem. Pod wpływem sytuacji zmienia się nasze myślenie i zachowanie. Psycholog może nam pomóc zrozumieć własne reakcje i wypracować adekwatny sposób reagowania.

Choroba i leczenie (zwykle długotrwałe) zmuszają często pacjentów do dokonania wielu zmian w swoim życiu, wpływają na relacje rodzinne, pełnione przez nas role (rodzicielskie, zawodowe). Może to rodzić potrzebę uzyskania pomocy w procesie wprowadzania tych zmian.

W trakcie leczenia możemy też nauczyć się bardziej efektywnych sposobów radzenia sobie ze stresem, co w istotny sposób wpływa na możliwości naszego organizmu w walce z chorobą.

Długotrwała terapia przeciwnowotworowa jest dużym obciążeniem dla pacjenta i jego rodziny. Częstą reakcją w trakcie leczenia jest depresja. Okazuje się, że procesy biologiczne zachodzące w organizmie podczas leczenia nowotworu sprzyjają powstaniu reakcji depresyjnej. W takich przypadkach warto udać się po pomoc psychologiczną i rozpocząć psychoterapię.

Zdarza się również, że problemy emocjonalne dotykają rodzinę pacjenta, która nie potrafi poradzić sobie z sytuacją. Warto pamiętać, że choroba nowotworowa stanowi ogromne obciążenie nie tylko dla samego pacjenta, ale również dla jego najbliższych. Paradoksalnie samemu choremu łatwiej jest w tej sytuacji uzyskać wsparcie. Pacjent przebywając na oddziale szpitalnym, rozmawiając z lekarzami i innymi pacjentami ma szanse lepiej zrozumieć sytuację i uzyskać pomoc. Rodziny natomiast, często zmagają się z poczuciem bezradności i brakiem zrozumienia sytuacji. W takich przypadkach warto zwrócić się do psychologa.

Zdarza się również, że po leczeniu pacjenci poszukują wsparcia w związku z powrotem do pełnienia swoich ról życiowych. Długotrwałe leczenie powoduje czasem zmianę sytuacji życiowej. Może się okazać, że konieczna jest zmiana pracy lub przejście na rentę. Zmienić się może ich sposób funkcjonowania w rodzinie. Pod wpływem doświadczeń choroby często zmieniają się priorytety życiowe, co pociąga za sobą potrzebę przewartościowania tego, co dotychczas budowało nasze życie. Proces ten może okazać się na tyle skomplikowany, że będzie wymagał wsparcia psychologicznego w zakresie adaptacji do nowych warunków.

Gdzie można uzyskać pomoc psychologiczną dla osób chorujących na nowotwory?

Bardzo często na oddziałach onkologicznych zatrudniony jest psycholog. Warto zwrócić się do lekarza i poprosić o konsultację, jeśli uznamy, że jest nam ona potrzebna.

Istnieją również fundacje i stowarzyszenia wspierające pacjentów onkologicznych w trakcie leczenia (http://www.dobrzezejestes.pl/, http://www.unicorn.org.pl/).

 

Oczywiście, zapraszam do swojego gabinetu na spotkania indywidualne.